Nadwrażliwość zębów to dolegliwość, która dotyka wielu osób – niezależnie od wieku i ogólnego stanu zdrowia jamy ustnej. Objawia się nagłym, przeszywającym bólem pojawiającym się w reakcji na zimne, gorące, kwaśne lub słodkie bodźce. Choć w wielu przypadkach jest to efekt naturalnego ścierania się szkliwa lub niewłaściwej higieny jamy ustnej, nadwrażliwość może być także sygnałem ostrzegawczym świadczącym o poważniejszych problemach zdrowotnych. W niniejszym artykule omawiamy, kiedy nadwrażliwość zębów powinna wzbudzić niepokój oraz jakie choroby mogą się za nią kryć.
Czym jest nadwrażliwość zębów?
Nadwrażliwość zębów (łac. dentinal hypersensitivity) to stan, w którym odsłonięta zębina – warstwa znajdująca się pod szkliwem – reaguje bólem na zewnętrzne bodźce. Zębina zawiera mikroskopijne kanaliki prowadzące do nerwu zęba. Gdy szkliwo zostaje uszkodzone lub dziąsła cofają się, te kanaliki zostają odsłonięte, co prowadzi do ostrej reakcji bólowej przy kontakcie z zimnem, ciepłem, dotykiem lub określonymi substancjami chemicznymi.
Najczęstszymi przyczynami nadwrażliwości są:
- mechaniczne ścieranie szkliwa (np. zbyt twarde szczotkowanie),
- erozja szkliwa przez kwasy obecne w diecie,
- recesja dziąseł,
- pęknięcia szkliwa i mikrourazy,
- bruksizm,
- niedostateczna higiena jamy ustnej.
W większości przypadków nadwrażliwość ma charakter łagodny i przemijający, jednak gdy dolegliwości utrzymują się dłużej lub się nasilają, warto rozważyć szerszą diagnostykę.
Kiedy nadwrażliwość zębów może oznaczać poważniejsze schorzenie?
Niepokojąca nadwrażliwość zębów może być objawem zarówno chorób stomatologicznych, jak i ogólnoustrojowych. Jej występowanie może sygnalizować rozwój patologii, która wymaga interwencji lekarskiej.
Próchnica
Jedną z najczęstszych przyczyn przewlekłej nadwrażliwości jest próchnica. W początkowej fazie choroba ta może być bezobjawowa, ale gdy dochodzi do uszkodzenia szkliwa i odsłonięcia zębiny, pojawia się ból. Nadwrażliwość na słodkie produkty, zimne napoje lub dotyk może więc świadczyć o rozwijającym się ubytku próchnicowym.
Zapalenie miazgi zęba (pulpitis)
Gdy infekcja próchnicowa sięga głęboko do wnętrza zęba, dochodzi do zapalenia miazgi. Ból w takim przypadku bywa intensywny, pulsujący, pojawiający się samoistnie lub przy zmianie temperatury. Choć początkowo może przypominać klasyczną nadwrażliwość, jego nasilenie i długotrwałość są znacznie większe.
Choroby przyzębia
Choroby dziąseł i przyzębia, takie jak zapalenie dziąseł czy paradontoza, prowadzą do stopniowego cofania się dziąseł i odsłaniania szyjek zębowych. Efektem tego jest nadwrażliwość na zimno, ciepło i dotyk. Wraz z bólem mogą występować inne objawy: krwawienie dziąseł, nieprzyjemny zapach z ust, ruchomość zębów.
Pęknięcia i złamania zębów
Niewielkie pęknięcia korony zęba, zwłaszcza niewidoczne gołym okiem, mogą prowadzić do nadwrażliwości. Mikropęknięcia umożliwiają przedostawanie się bodźców do zębiny i miazgi, powodując ból. W takich przypadkach często konieczne jest leczenie zachowawcze lub endodontyczne.
Utrata szkliwa w wyniku erozji kwasowej
Dieta bogata w napoje gazowane, cytrusy, soki owocowe czy produkty wysoko kwaśne może prowadzić do chemicznego rozpuszczania szkliwa. Z czasem dochodzi do całkowitego odsłonięcia zębiny, co skutkuje bolesną nadwrażliwością. Erozja szkliwa może również wynikać z refluksu żołądkowo-przełykowego lub zaburzeń odżywiania (np. bulimia).
Refluks żołądkowo-przełykowy
W chorobie refluksowej kwaśna treść żołądkowa cofa się do przełyku, a czasem nawet do jamy ustnej. Długotrwałe działanie kwasu solnego na szkliwo może powodować jego rozpuszczanie i nadwrażliwość zębów. U pacjentów z refluksem często obserwuje się też suchość w ustach i zwiększoną podatność na próchnicę.
Cukrzyca
Osoby chorujące na cukrzycę mają wyższe ryzyko chorób przyzębia, co może prowadzić do recesji dziąseł i nadwrażliwości zębów. Dodatkowo wysoki poziom glukozy w ślinie może sprzyjać rozwojowi bakterii odpowiedzialnych za stany zapalne w jamie ustnej.
Diagnostyka nadwrażliwości – kiedy udać się do dentysty?
Jeśli nadwrażliwość zębów utrzymuje się dłużej niż 2–3 tygodnie mimo stosowania pasty dla zębów wrażliwych, warto skonsultować się z klinika stomatologiczna Warszawa. Wizyta kontrolna pozwoli ocenić, czy przyczyną jest jedynie naturalne ścieranie się szkliwa, czy może rozwija się schorzenie wymagające leczenia.
Specjalista może przeprowadzić m.in.:
- badanie jamy ustnej i przyzębia,
- testy wrażliwości termicznej,
- badanie RTG w celu wykrycia próchnicy i zapaleń,
- ocenę erozji szkliwa i poziomu recesji dziąseł.
W przypadku podejrzenia chorób ogólnoustrojowych, dentysta może skierować pacjenta do lekarza pierwszego kontaktu, gastrologa lub diabetologa.
Jak radzić sobie z nadwrażliwością zębów?
W leczeniu nadwrażliwości kluczowe jest usunięcie przyczyny dolegliwości. W zależności od źródła problemu, stosuje się:
- specjalistyczne pasty do zębów nadwrażliwych,
- lakierowanie zębów preparatami fluorkowymi,
- pokrywanie odsłoniętej zębiny żywicą kompozytową,
- leczenie ubytków próchnicowych,
- zabiegi periodontologiczne (np. pokrycie recesji dziąseł),
- korektę techniki szczotkowania i doboru szczoteczki.
W przypadku chorób ogólnoustrojowych konieczne jest wdrożenie leczenia podstawowego schorzenia, które przyczynia się do powstawania nadwrażliwości.
Podsumowanie
Nadwrażliwość zębów nie zawsze jest jedynie kosmetycznym problemem lub skutkiem nieprawidłowej higieny. Może być pierwszym sygnałem rozwijającej się próchnicy, chorób przyzębia, a nawet chorób ogólnoustrojowych, takich jak refluks czy cukrzyca.
Dlatego nie należy jej lekceważyć – zwłaszcza gdy pojawia się nagle, nasila się lub towarzyszą jej inne objawy, jak krwawienie dziąseł, nieprzyjemny zapach z ust czy ból samoistny. Wczesna diagnostyka i wdrożenie odpowiedniego leczenia może nie tylko wyeliminować dyskomfort, ale też zapobiec poważniejszym konsekwencjom zdrowotnym.
Nadwrażliwość zębów może więc pełnić rolę „wczesnego alarmu” – warto go wysłuchać i skonsultować z lekarzem dentystą.
Przeczytaj także ➡ https://xn--nawstpie-reb.pl/jak-czesto-chodzic-do-dentysty-aby-uniknac-prochnicy-zebow/
