Przed wszczepieniem implantu zębowego przeprowadza się przede wszystkim badanie stomatologiczne oraz diagnostykę obrazową miejsca planowanej implantacji. W planowaniu zabiegu wykorzystywane są m.in. zdjęcia pantomograficzne, zdjęcia wewnątrzustne oraz tomografia CBCT. Badania laboratoryjne, takie jak morfologia krwi, parametry krzepnięcia czy oznaczenie glukozy, nie stanowią jednego obowiązkowego zestawu wykonywanego przed każdym zabiegiem. Ich zakres zależy od stanu ogólnego i historii medycznej pacjenta.
Sprawdź ➡ implanty zębów bielsko!
Co obejmuje diagnostyka przed leczeniem implantologicznym?
Diagnostyka poprzedzająca implantację służy ocenie zarówno miejsca, w którym ma zostać umieszczony implant, jak i warunków ogólnych mogących mieć znaczenie dla przebiegu leczenia.
Podstawowe elementy takiej diagnostyki obejmują:
- zebranie wywiadu medycznego i stomatologicznego,
- badanie jamy ustnej,
- ocenę uzębienia i tkanek przyzębia,
- diagnostykę radiologiczną,
- ocenę ilości i położenia kości,
- w określonych przypadkach dodatkowe badania laboratoryjne.
Planowanie implantologiczne nie opiera się więc na jednym badaniu. Jest połączeniem informacji uzyskanych z badania klinicznego, wywiadu oraz diagnostyki obrazowej.
Badanie stomatologiczne przed wszczepieniem implantu
Badanie kliniczne pozwala określić warunki panujące w jamie ustnej. Oceniane są zarówno obszary, w których planowane jest umieszczenie implantów, jak i pozostałe zęby oraz tkanki otaczające.
Analiza może obejmować między innymi stan błony śluzowej, dziąseł i przyzębia, położenie sąsiednich zębów, przestrzeń przeznaczoną na przyszłą odbudowę protetyczną oraz warunki zwarciowe.
Ma to znaczenie, ponieważ pozycja implantu jest planowana w odniesieniu do przyszłej korony, mostu lub innego uzupełnienia protetycznego. Diagnostyka obejmuje więc jednocześnie element chirurgiczny i protetyczny.
Jakie badania obrazowe wykonuje się przed implantacją?
Diagnostyka obrazowa pozwala ocenić strukturę kości oraz położenie ważnych elementów anatomicznych niewidocznych podczas standardowego badania jamy ustnej.
W implantologii wykorzystywane są przede wszystkim zdjęcia wewnątrzustne, pantomograficzne oraz badania trójwymiarowe CBCT.
Zdjęcie pantomograficzne
Pantomogram jest dwuwymiarowym zdjęciem przedstawiającym szczękę, żuchwę, zęby oraz część otaczających struktur anatomicznych. Może stanowić element początkowej diagnostyki implantologicznej.
Pozwala uzyskać ogólny obraz uzębienia i struktur kostnych, jednak ze względu na dwuwymiarowy charakter nie umożliwia dokładnego określenia szerokości wyrostka zębodołowego.
W aktualnych zaleceniach dotyczących obrazowania implantologicznego wskazuje się, że pantomogram może być wykorzystywany podczas wstępnej oceny, natomiast do trójwymiarowego planowania zabiegu stosowana jest tomografia CBCT.
Zdjęcia wewnątrzustne
Zdjęcia punktowe pozwalają szczegółowo zobrazować niewielki obszar jamy ustnej. Mogą przedstawiać między innymi zęby sąsiadujące z miejscem planowanej implantacji oraz poziom otaczającej je kości.
Ze względu na niewielkie pole obrazowania zapewniają wysoką szczegółowość wybranego obszaru, ale podobnie jak pantomogram przedstawiają struktury w dwóch wymiarach.
Tomografia komputerowa CBCT
CBCT, czyli tomografia komputerowa wiązki stożkowej, umożliwia uzyskanie trójwymiarowego obrazu szczęki lub żuchwy. Obecne zalecenia ADA i AAOMR wskazują CBCT jako metodę stosowaną w przedoperacyjnym, trójwymiarowym planowaniu implantacji.
Badanie pozwala analizować między innymi:
- wysokość i szerokość kości w miejscu planowanego implantu,
- kształt wyrostka zębodołowego,
- przebieg kanału nerwu zębodołowego dolnego,
- położenie zatok szczękowych,
- położenie sąsiednich korzeni zębów,
- przestrzenne relacje pomiędzy planowanym implantem a otaczającymi strukturami.
Obrazowanie trójwymiarowe ma również zastosowanie podczas planowania zabiegów związanych z odbudową kości oraz tworzenia szablonów chirurgicznych wykorzystywanych w implantologii nawigowanej.
Dlaczego przed implantacją ocenia się ilość kości?
Implant jest umieszczany bezpośrednio w kości szczęki lub żuchwy. Z tego powodu jednym z podstawowych elementów diagnostyki jest określenie warunków kostnych w miejscu planowanego leczenia.
Badania obrazowe pozwalają określić przestrzenne wymiary wyrostka zębodołowego oraz jego relację do sąsiednich struktur anatomicznych. W przypadku szczęki szczególne znaczenie może mieć położenie dna zatoki szczękowej, natomiast w bocznym odcinku żuchwy – przebieg kanału nerwu zębodołowego dolnego.
Ocena kości jest więc jednym z elementów decydujących o przestrzennym zaplanowaniu pozycji implantu.
Czy przed implantem wykonuje się badania krwi?
Badania laboratoryjne mogą stanowić część diagnostyki przed zabiegiem, jednak nie istnieje jeden uniwersalny zestaw badań krwi wymagany przed każdą implantacją.
Przeglądy dotyczące przygotowania do planowych zabiegów chirurgii jamy ustnej wskazują, że wykonywanie szerokiego zestawu badań laboratoryjnych u wszystkich zdrowych, bezobjawowych osób nie znajduje jednoznacznego uzasadnienia. Zakres diagnostyki laboratoryjnej jest powiązany przede wszystkim z wywiadem medycznym, stanem ogólnym oraz charakterem planowanego zabiegu.
W diagnostyce przedzabiegowej mogą pojawiać się między innymi następujące rodzaje badań:
- morfologia krwi,
- parametry krzepnięcia,
- stężenie glukozy lub hemoglobiny glikowanej HbA1c,
- wybrane parametry biochemiczne.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie te oznaczenia są wykonywane przed każdym zabiegiem implantologicznym. Ich zastosowanie wynika z konkretnej sytuacji medycznej.
Po co wykonuje się morfologię krwi przed implantacją?
Morfologia jest badaniem pozwalającym określić liczbę i podstawowe właściwości poszczególnych elementów komórkowych krwi, między innymi erytrocytów, leukocytów i płytek krwi.
W chirurgii stomatologicznej może stanowić element dodatkowej diagnostyki w przypadkach, w których informacje dotyczące parametrów krwi są istotne dla oceny stanu ogólnego. Nie jest jednak badaniem automatycznie wymaganym przed każdą implantacją.
Kiedy analizowane są parametry krzepnięcia krwi?
Do badań układu krzepnięcia zalicza się między innymi INR, czas protrombinowy i inne parametry opisujące mechanizmy krzepnięcia.
Ich oznaczanie może mieć znaczenie w określonych sytuacjach medycznych, szczególnie gdy wywiad wskazuje na zaburzenia krzepnięcia albo stosowanie leków wpływających na ten proces. Także w tym przypadku diagnostyka laboratoryjna jest dobierana do danych uzyskanych podczas wywiadu, a nie stosowana jako jednakowy zestaw dla wszystkich osób poddawanych implantacji.
Czy przed implantacją bada się poziom glukozy?
Parametry gospodarki węglowodanowej mogą być jednym z elementów dodatkowej diagnostyki laboratoryjnej. Do takich oznaczeń należą stężenie glukozy we krwi oraz hemoglobina glikowana HbA1c, która dostarcza informacji o średnim poziomie glukozy w dłuższym okresie.
Ich wykorzystanie przed zabiegiem jest związane przede wszystkim z oceną stanu ogólnego i występowaniem zaburzeń gospodarki glukozowej. Nie stanowią natomiast uniwersalnego badania wykonywanego automatycznie przed każdym wszczepieniem implantu.
Jakie znaczenie ma wywiad medyczny przed implantacją?
Wywiad medyczny jest jednym z podstawowych elementów kwalifikacji i planowania zabiegu. Pozwala zebrać informacje dotyczące stanu zdrowia, przebytych chorób, wcześniejszych zabiegów oraz stosowanych leków.
W implantologii znaczenie mogą mieć między innymi informacje dotyczące chorób układu krążenia, zaburzeń metabolicznych, chorób układu kostnego, zaburzeń krzepnięcia czy wcześniejszego leczenia obejmującego okolice szczęki i żuchwy.
Dane z wywiadu mogą również stanowić podstawę do rozszerzenia diagnostyki o konkretne badania laboratoryjne lub dodatkowe konsultacje.
Czy każdy pacjent przed implantem ma wykonywany taki sam zestaw badań?
Nie. Diagnostyka implantologiczna jest dobierana indywidualnie do warunków anatomicznych, zakresu planowanego leczenia oraz danych dotyczących stanu ogólnego.
Stałym elementem procesu jest ocena kliniczna i radiologiczna miejsca planowanego implantu. Zakres dodatkowych badań może natomiast różnić się między poszczególnymi przypadkami.
Dotyczy to zwłaszcza badań laboratoryjnych. Dostępne dane nie uzasadniają traktowania rozbudowanego „pakietu badań przed implantem” jako jednakowego standardu wykonywanego u wszystkich osób bez względu na ich historię medyczną.
Jak wygląda diagnostyka przed wszczepieniem implantu?
Diagnostyka poprzedzająca implantację składa się przede wszystkim z wywiadu medycznego i stomatologicznego, badania jamy ustnej oraz diagnostyki obrazowej. Do obrazowania wykorzystywane są zdjęcia dwuwymiarowe oraz tomografia CBCT, która umożliwia przestrzenną ocenę kości i sąsiednich struktur anatomicznych. Badania krwi mogą stanowić dodatkowy element diagnostyki, jednak ich zakres nie jest jednakowy dla wszystkich przypadków i zależy od informacji wynikających ze stanu ogólnego oraz historii medycznej.
